Nieuws Passend Onderwijs

Landelijke actieweek thuiszitters: vijf vragen én antwoorden

Van 8 tot en met 12 mei 2017 vond de landelijke Actieweek Thuiszitters plaats. In het hele land werden er activiteiten georganiseerd voor iedereen die hiermee te maken heeft, van thuiszitters tot schoolbestuurders en gemeenten. In dit artikel vijf vragen én antwoorden over dit thema.

Waarom is deze week nodig?
In Nederland gaan ieder jaar een kleine 10.000 kinderen in de leerplichtige leeftijd voor korte of langere tijd niet naar school. Ongeveer 4.000 kinderen zit voor meer dan drie maanden thuis. Daarvan zit ongeveer de helft thuis vanwege een ontheffing van de leerplicht op grond van een medische verklaring. Dat aandeel bleek in de laatste meting zelfs gestegen. LECSO vindt dat iedere leerling die thuiszit, er één teveel is en hoopt dat de Landelijke Actieweek Thuiszitters het probleem bij iedereen (weer) op het netvlies brengt en nieuwe energie geeft om een steentje bij te dragen.

Wanneer spreek je van thuiszitten?
In de laatste brief van de staatssecretaris kondigde hij aan dat met ‘thuiszitters’ voortaan bedoeld wordt: alle kinderen die langer dan vier weken niet naar school gaan, maar wel ingeschreven staan bij een school én alle kinderen die überhaupt niet staan ingeschreven bij een school, maar wel leerplichtig zijn. In die laatste categorie vallen ook leerlingen die slechts een dag niet ingeschreven zijn geweest. Daarnaast zijn er dus leerlingen die zijn vrijgesteld van de leerplicht. Deze vrijstelling vindt plaats op basis van een specifieke situatie, zoals een ernstige, meervoudige handicap.

Ingrado schrijft op haar site: ‘thuiszitters zijn kinderen en jongeren die zonder onderwijs thuis zitten omdat hun problematiek (volledige) deelname in een reguliere dan wel speciale onderwijssetting onmogelijk maakt.’

Waardoor komen kinderen thuis te zitten?
Ingrado deed in 2010 een groot onderzoek naar thuiszitten. De meestgenoemde oorzaken bleken:

  • psychiatrische problemen: angsten, psychische of psychiatrische problematiek;
  • gedragsproblemen: problematisch gedrag naar anderen;
  • wachten op opvang: de opnemende instelling is niet in staat direct actie te ondernemen;
  • bureaucratie: regels en procedures, waarbij geen rekening gehouden wordt met de problematiek van de jongere;
  • problemen in de thuissituatie: ontbreken van structuur, onvoldoende houvast, onrust, gebroken gezin. Kinderen die thuiszitten hebben relatief vaak ouders met een psychiatrische stoornis.

Is thuiszitten niet vooral een vo- probleem?
Het klopt dat in het voortgezet onderwijs meer leerlingen uitvallen dan in het basisonderwijs. Maar het probleem speelt zeker ook in het primair onderwijs. Ruim een derde van de leerlingen die ten onrechte niet ingeschreven staan of met een ontheffing van de leerplicht thuiszitten, valt in de doelgroep van het primair onderwijs. Juist daar zijn in een heel vroeg stadium de eerste signalen op te vangen. Van de leerlingen die wél ingeschreven zijn, maar langer dan vier weken thuiszitten, hoort zestien procent thuis in het primair onderwijs. Bovendien speelt de basisschool een belangrijke rol bij de voorbereiding op de kwetsbare overstap naar het vo, waar veel leerlingen uitvallen.

Wat werkt tegen thuiszitten?
Het is een open deur, maar wat werkt, is een sluitende aanpak (preventief, aansluiting onderwijs-zorg, goede registratie, afstemming in de aanpak, maatwerk bieden). Duidelijke afspraken op iedere school en in ieder samenwerkingsverband over taken en verantwoordelijkheden. De beweging Lansbrekers wil het aantal thuiszitters terugdringen door middel van:

  • een expert begeleider thuiszitters in elk samenwerkingsverband; 
  • kennisdeling en verbindingen leggen;
  • het ondersteunen en stimuleren van lokale thuiszitterstafels, waaraan altijd iemand zit met doorzettingsmacht om knopen door te hakken.
  • het ontwikkelen van maatwerkoplossingen in de eigen regio.

Wat gebeurt er al?
De ambitie is dat in 2020 geen kind langer dan drie maanden thuiszit zonder passend aanbod. Daarom hebben een aantal organisaties, zoals ministerie van Veiligheid en Justitie, PO-Raad, VO-raad en de VNG, het Thuiszitterspact getekend. Samen gaan zij gemeenten, scholen, samenwerkingsverbanden en jeugdhulpverleners stimuleren, ondersteunen en soms ook achter de broek aan zitten om in hun regio al deze kinderen opnieuw een kans te bieden. Marc Dullaert is aangesteld als aanjager van dit Thuiszitterspact: hij houdt de partijen scherp. Ook steunen wij de bewegingen Lansbrekers en Vanuit Autisme Bekeken.

Meer informatie over de Landelijke Actieweek Thuiszittersvindt u hier.